Geef gezin centrale plek in formatieproces

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Bureau Woord­voe­ring Kabinets­for­ma­tie
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

T.a.v. dhr. mr. Sybrand van Haersma Buma, informateur

Betreft: Focus op het gezin bij de formatie

Datum: 1 de­cem­ber 2025

Geachte heer Buma,

In deze cruciale fase van het formatie­pro­ces richt Gezins­Plat­form.NL zich tot u om ervoor te pleiten het gezin een centrale plek te geven in de onderhan­de­lin­gen. Het gezin vormt de ruggengraat van onze samen­le­ving - het is de primaire plek waar kin­de­ren opgroeien, waar­den wor­den doorge­ge­ven en sociale cohesie ont­staat. In een po­si­tie­ve agenda voor het oplossen van de grote problemen in Neder­land mag het gezin niet ont­bre­ken als één van de hoofdrolspelers.

Gezins­Plat­form.NL pleit voor een hernieuwde blik op het gezin. Al sinds 2008 kent Neder­land geen offi­cieel gezins­be­leid meer. De laatste 'Gezinsnota' dateert uit dat jaar. Beleid dat ge­zin­nen treft, is versnipperd geraakt over ver­schil­lende de­par­te­menten. De gevolgen zijn desastreus en komen als een boemerang terug onder andere bij de overspannen woning­markt, de lange wacht­lijsten in de jeugd­zorg, de obstakels bij de afstem­ming van arbeid en (man­tel)zorg, de afgeno­men be­trok­ken­heid bij het onder­wijs en de problemen door een­zaam­heid en (kin­der)armoede.

Tijdens de Week van het Gezin (rondom de Inter­na­tio­nale Dag van het Gezin 15 mei) pleit Gezins­Plat­form.NL elk jaar voor meer waar­de­ring van en focus op gezins­be­langen. Elk jaar staat een ander thema centraal. Dit jaar was ‘Scherm uit, gezin aan’ met aan­dacht voor over­ma­tig scherm­ge­bruik en de con­se­quenties daar­van. In 2026 focust de week zich op het thema ‘Voor elkaar’ vanuit de gedachte dat de sleu­tel in onze geïndividualiseerde samen­le­ving is: ben je be­schik­baar voor elkaar? En de plek waar je dat als eerste leert, is in het gezin.

Een kabinet zou zich steeds de vraag moeten stellen welk effect het rege­rings­be­leid heeft op ge­zin­nen. Want stabiele ge­zin­nen vormen een onder­deel van de oplos­sing van de grote problemen. Beleid dat deze basis negeert, ondermijnt de stabili­teit van Neder­land op lange termijn.

Het trend­on­der­zoek 'De situatie van ge­zin­nen in Neder­land in beeld' dat op verzoek Tweede Kamerle­den door het Verwey-Jonker Instituut is uitge­voerd en in maart 2025 werd ge­pre­sen­teerd, schetst een alarmerend beeld van toe­ne­mende druk op ge­zin­nen met alle gevolgen van dien. Het instituut pleit voor meer drukver­lich­ting, herstel van gebrek aan ver­trouwen (van ge­zin­nen in de over­heid) en een samen­han­gende jeugd- en gezinsaanpak in alle domeinen - van economie en zorg tot onder­wijs en huis­ves­ting - om een veer­krach­tige samen­le­ving te waar­bor­gen. Jonge mensen die bij­voor­beeld geen woning kunnen bemach­tigen, kunnen geen gezin opbouwen, wat resul­teert in een nog lager geboorte­cij­fer.

Gezins­Plat­form pleit daarom voor de volgende concrete maat­regelen in het regeerak­koord:

• Minister voor gezin of minimaal een Vaste Kamer­com­mis­sie gezin: Deze zorgt dat het versnipperde beleid beter op elkaar wordt afgestemd.
• Gezinseffect­rap­portage: Bij elk wetsvoorstel een verplichte analyse van de impact op ge­zin­nen, met aanpas­singen indien nodig.
• Gezinsbudget: Een struc­tu­reel budget voor econo­mische en sociale gezinson­der­steu­ning. Zoals be­ge­lei­ding jonge ouders, relatie­the­ra­pie, (kin­der)armoede­be­strij­ding, verho­ging kindgebon­den budget en flexibele ouder­schapsverlof­rege­lingen.

Door het gezin centraal te stellen, inves­teert u niet alleen in in­di­vi­duele bur­gers, maar in de toe­komst van Neder­land. Ik roep u op dit mee te nemen in de formatie­be­spre­kingen. Gezins­Plat­form.NL is graag bereid tot nadere toelich­ting en wenst u veel wijs­heid in het formatie­pro­ces.

Met vrien­de­lijke groet,

Yvonne Koopman
Voor­zit­ter Gezins­Plat­form.NL